Recensie: Logicomix (Doxiadis & Papadimitrou & Papadatos & Di Donna - De vliegende Hollander)
Deze beeldroman werd bij zijn publicatie in 2008 onverwachts een grandioos succes in Griekenland. Vorig jaar moest het Nederlandse taalgebied er ook aan geloven. Deze uitgave is verzorgd door de nog jonge uitgeverij 'De Vliegende Hollander' aan wie we ook onder andere de vertalingen van comics als 'Watchmen', 'Hellboy' en 'Sin City' te danken hebben. Na mijn interview met Mike Mignola (Hellboy) in maart kreeg ik van deze uitgever een exemplaar van 'Logicomix' in de handen gedrukt. Ik had het bij zijn release aan me laten voorbijgaan doordat het onderwerp me niet direct aansprak : de zoektocht van een man naar absolute zekerheden in de wiskunde. Blijkbaar weet het wel zijn publiek te vinden aangezien mijn exemplaar al een zevende druk is. (KC)
Het verhaal begint op 4 september 1939, drie dagen nadat de Duitsers Polen binnenvallen en de dag na de oorlogsverklaring door Groot Brittanië aan Duitsland. De voorname Britse intellectueel Bertrand Russell geeft aan een Amerikaanse universiteit een voordracht over de rol van de logica in menselijke betrekkingen. Voor hij het universiteitsgebouw kan betreden wordt hij door isolationisten (demonstranten tegen Amerikaanse inmenging in het Europese conflict) aangespoord om deel te nemen aan hun protest aangezien hij ook bekend is als een overtuigd pacifist. Zijn protest tegen de Eerste Wereldoorlog leidde destijds tot 6 maanden gevangenschap. Russell nodigt hen uit om zijn voordracht bij te wonen tijdens dewelke hij zijn standpunt over een mogelijke tweede wereldoorlog zal trachten te formuleren door middel van logica.
Wat volgt is een uiteenzetting over zijn leven tot die dag. We zien Russell als kind in 1878 bij zijn Grootmoeder intrekken na de mysterieuze verdwijning van zijn vader en moeder. Elke avond hoort hij daar beangstigend gekreun en geklaag maar wanneer hij naar de oorsprong hiervan vraagt geeft men hem telkens een ontwijkend antwoord. Ook worden hem, zonder verantwoording, bepaalde regels opgelegd. Dit wekt bij de jonge Russell het verlangen om te zoeken naar absolute waarheden. Al vlug ervaart hij de wiskunde als het ultieme middel om dit bereiken. In het verdere verloop van zijn leven zien we hoe de man steeds meer in de ban geraakt van de fundamenten van de wiskunde, in die mate dat hij met momenten dicht bij de waanzin komt. De liefde zorgt af en toe voor verstrooiing.
Het is een interessant boek, dat lijdt geen twijfel, maar het kon me niet altijd evenveel boeien. Hoe verder in het boek, hoe dieper er wordt ingegaan op bepaalde wiskundige vraagstukken. Soms onderbreken de auteurs het verhaal om bepaalde ideeën wat meer te verklaren maar dit helpt niet zoveel. Wanneer Russell samen Whitehead meer dan 10 jaar werkt aan het ultieme bewijs voor "1 + 1 = 2" kon ik daar weinig begrip voor opbrengen. Ik snapte de grote lijnen van de stellingen wel maar uiteindelijk wisten de auteurs hun passie voor dit onderwerp niet over te brengen. Hoe dichter ik bij het einde kwam hoe saaier de leeservaring voor mij werd.
Hoewel dit boek als subtitel "Een epische zoektocht naar de waarheid" heeft, hebben de auteurs de waarheid meermaals onrecht aangedaan. Zo blijkt in het nawoord dat ze het verhaal wat pittiger hebben gemaakt door belangrijke momenten in Russell's leven weg te laten en andere weer te verzinnen. De beschreven ontmoetingen tussen Russell en bepaalde leidinggevende filosofen en wiskundigen hebben nooit plaatsgevonden en de impact van Russell's paradox en de reacties hierop worden enorm overdreven. Bij een bioscoopfilm zou ik hier vergevingsgezinder over zijn maar bij een boek geschreven door geleerden over logica en het zoeken naar waarheden stoorde deze contradictie me toch wat. Achteraf heb ik nog wat informatie over Russell's leven opgezocht en wat ik over de man vond schetste in mijn ogen een boeiender beeld. Hierdoor heb ik het gevoel dat dit boek op verschillende vlakken is mislukt : wegens de afwijkingen is het geen goede biografie en de inhoud boeit niet genoeg. De stellingen zijn soms te ingewikkeld en men slaagt er niet in om een leek als mezelf geïnteresseerd te krijgen in de wiskunde of logica.
'Logicomix' zal waarschijnlijk door veel professoren aan hun studenten aangeraden worden maar ik kan me niet voorstellen dat dit spek is naar de bek van de doorsnee stripliefhebber.
Gepubliceerd op 24 Mei 10 - 15:32
