Wim Swerts over de vooroordelen tegenover BV-strips en mediastrips: "Dit is in feite zo'n stelling van mensen die ons en ons werk proberen te stigmatiseren."
Juicht allen! De vijftiende W817-strip ligt al enkele weken te blinken in allerhande rekken. Het teken- en schrijftrio Swerts, Vanas en Bouden hebben van dit feestelijk album weer een lekker leesbaar album gemaakt dat tal van lezers een halfuurtje tot een uurtje ontspanning zal geven. Pfft, zo'n zoveelste BV-strip interesseert me niet, horen we iemand murmelen. Dat is uw goed recht maar waarom niet? Tal van vooroordelen omtrent de BV-strip en/of mediastrip worden door zogenaamde kenners de wereld ingestuurd. Kloppen die vooroordelen wel? Kan u uw kinderen zo'n strip laten lezen zonder dat ze verloren zijn voor de stripleescultuur? En zijn het dan geen waspoederstrips? En streven die tekenaars van dat soort strips geen makkelijk commercieel succes na met slecht getekende strips? Veertien vooroordelen tegenover de media- en/of BV-strip legden wij voor aan Wim Swerts, tekenaar van dat soort verguisde strips. De antwoorden zijn snedig, verrassend, assertief maar steeds volledig uit het hart. Naar journalisten toe, naar zogenaamde stripkenners toe maar ook met een boodschap naar eigen collega's! Voor eens en voor altijd; de vooroordelen ontkracht! (?)
1. Een BV-strip of mediastrip zijn hetzelfde
Wim Swerts: "Een BV-strip is wel een mediastrip, maar een mediastrip is niet altijd een BV-strip. In een interview dat ik in 2004 gaf aan Stripnieuws - met Ivan Claeys als reporter van dienst nota bene - naar aanleiding van het uitkomen van de Kimstrip, heb ik de term "mediagerelateerde" strip of kortweg mediastrip geopperd, omdat ik vond dat dat een bredere lading dekt dan de term BV-strip. Een BV-strip is gebaseerd op een reëel iemand: een sportvedette, een komiek, een zanger, iemand die ‘in eigen naam’ optreedt. Het is ook enkel in Vlaanderen van toepassing omwille van die ‘V’ in BV. Een mediastrip heeft een ruimere basis. Ze is meer gebaseerd op fictieve personages, vaak afgeleid van een populaire TV-serie. Zo’n TV-serie bepaalt een kader en de personages dat het publiek kent. Dat is dan het vertrekpunt waar je als stripauteur verder mee kan. Bij een BV is die omkadering vaak minder duidelijk. Het beeld dat het publiek heeft van wat zo’n BV doet, buiten zijn bekend-zijn om, is onduidelijk, en heel verschillend. Je gaat dan automatisch als stripauteur een beeld moeten scheppen, waar de ene lezer zich wel in zal terugvinden, en de andere niet. De enige BV-reeks die dit met groot succes heeft weten te omzeilen en echt succes kent, is Urbanus."
2. In een BV-strip of mediastrip kunnen tekenaars hun creatief ei niet kwijt
Wim Swerts: "Natuurlijk wel. Het is niet anders dan met andere strips. Mediastrip is slechts een segment in het brede aanbod van verschillende soorten strips. Wie zijn creativiteit in deze strips niet kwijt kan, kan dat ook niet in een andere strip. Je creativiteit zou beperkt kunnen worden als de uitgever je opdraagt om een soort adaptatie van een verhaal te maken. Als je dat doet, merk je het verschil goed tussen het medium strip en de bron van de adaptie, zij het is een TV-aflevering of een literair werk. Hoewel ik een stripadaptatie van een literair werk niet als mediastrip zou definiëren. Dat geldt andersom ook niet. Hoe dan ook, een strip is nu eenmaal beperkt in het aantal pagina’s. Een boek van 600 blz of een TV-aflevering van een uur in een strip van 30 of zelfs 44 pagina's proppen is om beperkingen vragen."
"Uiteindelijk kan je ook afvragen, waarom zou je een verhaal in stripvorm nog eens lezen als je dat al eens in uitgebreidere boekvorm of op TV heb gezien? Ik meen dat het veel interessanter is om nieuwe verhalen te bedenken op ‘stripformaat’, maar wel gebaseerd op de gegeven personages.Dat is wat Hec doet met zijn Kampioenen en W817, of wat Tom Bouden doet voor Basta. En dat lijkt me de beste werkwijze waarmee veel creatieve eieren kunnen gebakken worden."
3. Een BV-strip of mediastrip staat of valt met de populariteit van de BV annex TV-serie
Wim Swerts: "Er zijn tal van BV-strips die niet het verwachte succes haalden, zelfs op het hoogtepunt van succes van de bepaalde BV of TV-serie waarop het gebaseerd was. De strip staat of valt met de professionaliteit waarmee het al dan niet gemaakt is, maar geldt dat niet voor alle strips? De mediastrip heeft weliswaar een link heeft met een op zich al populair gegeven. Dat helpt natuurlijk altijd voor de bekendheid van een strip. Ik zie het een beetje als een alternatief op de voorpublicaties die strips vroeger hadden in kranten. Tijden veranderen echter en het is geen schande om daarin mee te gaan. Integendeel. Van bijvoorbeeld W817 worden er trouwens al sinds een aantal jaren geen nieuwe afleveringen meer gemaakt en toch blijven we nog doordoen met de stripreeks. Er zijn nog wat heruitzendingen, zij het op heel onregelmatige basis. Nu, je hebt een bepaalde exposure nodig. Als die wegvalt in de vorm van voorpublicaties of heruitzendingen, dan gaat iedere reeks sowieso aandacht en lezers verliezen."
4. Een BV-strip of mediastrip is sowieso voor kinderen bedoeld
Wim Swerts: "Je kan dat niet veralgemenen. Een stripreeks als F.C. De kampioenen wordt gelezen door jong én oud. Onze reeksen spreken een jong tot jeugdig publiek aan. Maar het is net zo voor de strip in het algemeen. Sommige reeksen zijn enkel geschikt voor een volwassen publiek terwijl een andere reeks vooral aanslaat bij kinderen. Mediastrips zijn dus uiteindelijk evengoed bedoeld voor een publiek van 7 tot 77. Als ik ga signeren kom ik alvast alle leeftijden tegen."
5. Een BV-strip of mediastrip staat voor de verkleutering van het beeldverhaal
Wim Swerts: "Mediastrips zijn populaire strips. Ze staan voor het behoud van een populair lezerspubliek. En daar is niks mis mee. Integendeel, zonder zou de hele sector kapot gaan. De opbrengsten van een populaire strips, al dan niet een mediastrip, kunnen geïnvesteerd worden in nieuwe reeksen of auteurs. De sector kan, hier in Vlaanderen althans, niet overleven op een beperkt publiek van elitaire striplezers. Begrijp me niet verkeerd, daar is helemaal niks mis mee hé! Die kunnen perfect naast mekaar bestaan en mekaar aanvullen."
6. Vroeger had je geen BV-strips of mediastrips
Wim Swerts: "Mediastrips bestaan al zolang film en televisie er zijn! Soms is het zelfs niet meer geweten dat sommige stripreeksen daarop gebaseerd waren. Tanguy & Laverdure, Laurel en Hardy, Charlie Chaplin, The Lone Ranger, Dr. Kildare, Roy Rogers, Mickey Mouse, Donald Duck, Star Wars… zijn er maar een greep uit. Het is dus helemaal niets nieuws onder de stripzon. Die strips behoren inmiddels tot het algemeen stripcollectief en in die tijd werd er ook geen drukte om gemaakt of een strip al dan niet afgeleid was van een TV-reeks. Tegenwoordig is het trouwens een tweerichtingsverkeer en worden er van stripreeksen animatiereeksen en zelfs films gemaakt. In de multimediale wereld waarin we tegenwoordig leven is het normaal dat er interactie is tussen de verschillende media. Ik zie daar dus geen graten in, in welke richting het ook gaat. Er is zeer zeker een bepaalde evolutie op til, en dat brengt de nodige zorgen met zich mee, maar anderzijds gaan daar zeker ook weer nieuwe dingen uit voortkomen die het gezicht van de toekomstige strip zullen bepalen."
7. De scheppers van een BV-strip of mediastrip zijn broodtekenaars
Wim Swerts: "Nee, het zijn gewoon tekenaars. De enige die het echt voor het brood doen, zijn de bakkers. Iedere zelfstandige tekenaar is toch een broodtekenaar. Werken we niet allemaal voor onze boterham? Noem je een agent een broodagent? Of een onderwijzer een broodonderwijzer? Zouden we de lotto spelen, en vooral winnen, dan zouden we misschien belegde broodtekenaars zijn."
8. Een BV-strip of mediastrip is hetzelfde als een waspoederstrip
Wim Swerts: "Degene die dat bedacht heeft, heeft geen hoge hoed op voor mediastrips. Dat is natuurlijk zijn goed recht, maar laat mij eerlijk zijn: ikzelf heb de pést aan die term. Hij mag het weten en misschien zal hem dat deugd doen. ’t Zij zo. Dan heeft hij nog érgens deugd van. (lacht) Maar bekijk het vanuit mijn standpunt: je werkt hard aan de strips, je verdient eerlijk je brood met een mooi beroep (wie kan nog zeggen dat hij van zijn hobby zijn beroep kan maken. Dat is toch geweldig?) Nee, daar zet ik mij dan liever boven en denk dan wijselijk “dat ze het me verdomme maar eens nadoen”, want geloof me, ik heb ook - net als tal van collega’s - afgezien van het werk dat ik doe. Hoe mooi en idyllisch de job ook lijkt, het is en blijft hard labeur dat zwaar onderschat wordt. Jarenlang zeven dagen op zeven van ’s morgens tot en gat in de nacht werken, meer dan honderd-uren-weken. Je kan er eigenlijk alleen maar van meespreken als je dat ook werkelijk aan den lijve ondervonden hebt. Wel, dààr heb ik respect voor, zowel voor anderen maar zeker óók voor mezelf! Ik kan er perfect mee leven dat niet iedereen van m'n werk houdt. Dat is onmogelijk. Maar er moet respect blijven. Zodus leven en laten leven, denk ik dan. Ons publiek denkt er gelukkig anders over dan de enkelingen die ons werk 'minderwaardig' vinden. Oef.
Over respect gesproken. Zo vind ik het ook jammer dat het tegenwoordig een trend is om collega’s te bekritiseren. Ondanks mijn 41 jaar ben ik op dat gebied dan misschien van de oude stempel, maar collega’s bekritiseer je niet in het openbaar of op forums, vind ik. Het Vlaamse stripwereldje is zoals peanuts. Het is piepklein. Iedereen kent iedereen. Waarom door kritische woorden daarin dan nog eens verdeeldheid zaaien?!? Waar is dat in godsnaam voor nodig? Ik snap dat dus niet, hè! Begrijp me niet verkeerd, kritiek mag of moet
natuurlijk, maar laat het dan opbouwend zijn, met respect voor mekaar en vooral, durf het dan ook in mekaars ogen te zeggen in plaats van achter mekaars rug of via omwegen op forums of in interviews. Weet je, je creëert een negatieve sfeer, en daar heb ik een grondige hekel aan. Jezelf proberen te 'opwaarderen' door een ander af te breken, is maar al te gemakkelijk. Voilà. Dat moest toch even van me af...
gretverrrr... (lacht)."
9. Een BV-strip of mediastrip moet aan de (snelle) lopende band gemaakt worden en zijn dus sowieso slecht getekend
Wim Swerts: "Maar neen! Je weet evengoed als ik dat, om in de Vlaamse markt te overleven van je stripwerk, je als auteur en uitgever drie reeksalbums per jaar moet zien te maken. Dan wordt het rendabel. De Vlaamse stripmarkt is gewoon te klein, en wordt alsmaar kleiner naarmate er meer strips in de winkelschappen komen. Die hoge productie op zich werpt beperkingen op, mààr anderzijds is het nu ook nèt de kunst om aan dat hoge tempo toch een degelijke strip te maken. Van mediastrips worden er niet meer albums per jaar gemaakt dan van andere Vlaamse strips. En geloof me, als we konden toekomen met slechts één album per jaar te maken, dan zouden we ’t zeker doen!
En zij die het doen, chapeau, daar doe ik m'n hoed voor af. Maar je kan ze wel op één hand tellen, helaas. Weet je. Ik ben nu bijna 18 jaar mediastrips aan 't tekenen en daarmee zijn we met twee, soms drie mensen fulltime mee bezig. Je moet vooràl slecht tekenen om dat vol te houden (lacht). Dit is in feite zo'n stelling van mensen die ons en ons werk proberen te stigmatiseren. Uiteindelijk zegt het meer over die mensen dan over ons werk. Ons publiek denkt er gelukkig anders over. Natuurlijk zijn sommige strips beter dan andere, maar welke auteur heeft dat niet? Ik hou ook steeds in gedachte wat Jef Nys ooit zei dat succes steeds een slingerbeweging maakt: Het ene moment ben je hot, het andere moment ben je passé. Maar uiteindelijk zijn het de volhouders die blijven en niet de eendagsvliegen."
10. Er zijn teveel BV-strips of mediastrips die op de markt worden gegooid
Wim Swerts: "Weet je, ik krijg het er soms van als ik dat intussen afgezaagde commentaar hoor als zou de mediastrip de Vlaamse stripmarkt overspoelen en dat je niets anders ziet dan dat! Mannekes, ik vraag me dan af waar die mensen gaan kijken? Maar als ik in een stripspeciaalzaak of naar de stripafdeling van een grootwarenhuis ga, dan zie ik daar wel mijn eigen reeksen liggen, en een paar andere mediastrips, maar dat is dan uiteindelijk écht maar een fractie van heel het aanbod van strips! Er zijn nog nooit zoveel strips en stripuitgevers geweest als tegenwoordig. Dat zorgt natuurlijk voor een gevoel van concurrentie dat er vroeger veel minder was. Er is echter de perceptie - laten we eens een modewoord gebruiken - dat er meer mediastrips op de markt komen omdat het verschijnen ervan op TV of via de media bekend worden gemaakt. Dat gebeurt niet of in mindere mate met de niet-mediastrips. Maar dat wil dus zeker niet zeggen dat er meer van gemaakt worden."
11. Een BV-strip of mediastrip is makkelijk te tekenen
Wim Swerts: "Zij die dat beweren moeten het maar eens proberen. Nogmaals, een mediastrip is een strip als een ander en is derhalve niet moeilijker of makkelijker te tekenen. Men veronderstelt dat het makkelijker is, omdat je vertrekt van een basis die reeds bestaande is. Maar dan moet dat natuurlijk nog altijd getekend worden. Vergeet daarbij niet dat er in de beginfase ook nog eens rekening moet gehouden worden met de acteurs wiens personage je tekent. Zij hebben daar dan ook even hun zeg over. Neem nu onze W817 nr.15: dat speelt zich voor een groot deel af in een operagebouw. Tom Bouden heeft daarvoor maar liefst 150 foto’s gemaakt van de stadsschouwburg van Brugge, van kelder tot zolderverdieping. We hebben daar zeer goed gebruik van gemaakt! Ondanks het tempo trachten we onze strips zo goed mogelijk te verzorgen. Nu, zowel in mediastrips als andere strips heb je betere en minder goede reeksen. Je mag ze niet allemaal over dezelfde kam scheren, maar makkelijk te tekenen, dat zijn ze geen van allen."
12. Een BV-strip of mediastrip is makkelijk commercieel succes nastreven
Wim Swerts: "Het is allemaal zo relatief. Commercieel succes is jammer genoeg geen formule die iedereen kan toepassen. Het zou mooi zijn. Als het niet goed gemaakt is, kan je het sowieso vergeten. Er zijn uiteindelijk meer mediareeksen die het niet gehaald hebben, dan wel. Het is dus zeker geen garantie op commercieel succes. Een mediastrip heeft enkel mee dat het publiek het gegeven op voorhand kent. Weet je, men verkijkt zich ook op de financiële verdiensten van stripauteurs van mediastrips. Waar een auteur die een volledig eigen reeks maakt zijn auteursrechten met niemand anders hoeft te delen, daar zien ‘mediastripauteurs’ hun rechten verdeeld onder andere rechthebbenden, zoals bijvoorbeeld het productiehuis van de TV-serie waarop de stripreeks gebaseerd is of zelfs de acteurs. Voor Samson en Gert telden de acteurs hoe vaak hun personage in de strip voorkwam. Aan de hand daarvan werd dan het percentage dat voor hen voorzien was, onderling verdeeld. Maar de auteurs zelf zien hun percentage daardoor met de helft of zelfs meer slinken."
13. Als kinderen de strip leren kennen via een BV-strip of mediastrip zijn ze verloren als striplezer.
Wim Swerts: "Dat klinkt als die bewering van in de jaren stillekes dat strips er enkel voor luieriken en dommeriken waren. Nee, ik ben zelfs overtuigd van het tegendeel. Kijk, de kinderen hebben tegenwoordig zo’n groot aanbod aan bezigheden en afleiding: dvd’s, games, computer en TV om er maar enkele te noemen. Vroeger was dat er allemaal niet en strips deden kinderen al eens vluchten in een fantasiewereld. Nu vluchten ze met hun fantasie in digitale werelden. Via mediastrips behouden ‘de digikids’ (om ze maar een naam te geven), nog een band met de medium strip. Het kan net een springplank zijn naar het ruime aanbod van strips dat er op de markt te krijgen is."
14. De 15de W817-strip is een mediastrip en moet je dus sowieso links laten liggen
Wim Swerts: "Nee, je mag ze links meenemen, of rechts. Maakt niet uit. Maar ze laten liggen omdat het mediastrips zijn? Enkel als je een bevooroordeelde idioot bent. En nu maar hopen dat niet al teveel mensen zich daarmee aangesproken voelen. (lacht) Zoja? Dan wens ik ze alsnog van harte een gelukkig, gezond en vredig 2008 toe!"
Meer info!
U bent overtuigd genoeg om eens een W817 te lezen? Nummer 15 - Het spook van de musical - ligt in de winkel waarin Timo, de nieuwe vriend van Steve en musicalregisseur mensen zoekt om mee te spelen in 'Quasimodo, de musical'. Zoë en Jasmijn blijken geschikt te zijn voor het koor, maar Birgit krijgt de vrouwelijke hoofdrol.W187 15
Het spook van de musical
Swerts, Vanas, Bouden
Standaard Uitgeverij
€ 4,50
Gepubliceerd op 17 December 07 - 20:49
Ik zou ontzettend graag hebben dat ze mijn Urbanusstrips bij een doos waspoeder cadeau gaven.
Dozen waspoeder worden vervaardigd met honderdduizenden tegelijk. Wat een oplage!!!!
Daarom zie ik de term ‘waspoederstrip’ als een eretitel.
Linthout - 20 12 07 - 14:47
geert de weyer - 03 01 08 - 11:29
Overigens, Willy, ik zie Urbanus niet als een waspoederstrip. JIj ook niet, dacht ik, ik heb een uitspraak van je daarover opgenomen in mijn boek ‘België Gestript’. Urbanus is wat mij betreft geen rechtsreekse noch populistische bewerking van een populaire figuur, het is origineler dan dat, vergt inspiratie, je neemt niet klakkeloos de reeds geschreven en beschreven mentaliteit en karaktereigenschappen over en er wordt zelfs de draak gestoken met die bekende figuur. Als geestelijke vader van deze term sluit ik je lidmaatschap tot de waspoederstripclub dus uit. Sorry man!
Wat sommige van de argumenten van Wim Swerts betreft, slecht één reactie: HAHAHAHAH HAHAHHAA HAHAHAHAH!
Geert De Weyer - 03 01 08 - 11:34
