Martijn van Santen wint met 'Werk in uitvoering' een Clickie: "Traditionele media en uitgevers hebben geen boodschap aan Clickies."
Strips lezen op een computerscherm? Veel mensen zullen sowieso al meteen hun afkeuring laten blijken. Toch mogen we hopen dat iedereen toch de moeite doet om het 82 (!) bladzijden tellende stripverhaal van Martijn van Santen eens een eerlijke kans geeft. Niet alleen omdat van Santen met 'Werk in uitvoering' de Epic Clickie (de prijs voor de beste verhalende webcomic uitgereikt door Stichting Clickburg) heeft gewonnen maar ook gewoonweg omdat hij echt wel een lekker weglezend verhaal heeft geschreven en die dan ook nog eens in prachtige tekeningen heeft gegoten. U kan natuurlijk ook wachten tot volgend jaar want dan zal 'Werk in uitvoering' als heus album bij Uitgeverij Beedee verschijnen. Ook daar hebben ze namelijk de kracht van dit verhaal ontdekt. Nu u nog...
We beginnen alvast met je proficiat te wensen met je Epic-Clickie die je gewonnen hebt. We veronderstellen dat de jury een uiterst goede keuze heeft gemaakt en dat jij sowieso gerust was in de overwinning?
Martijn van Santen: "Eigenlijk was ik verbaasd dat m'n strip genomineerd was, want ik zag de plaatsing daarvan op m'n website meer als een manier om mijzelf een deadline op te leggen dan dat ik het een echte webcomic vond. Het had me dan ook niet verbaasd als iemand anders de prijs had gekregen, hoewel er redelijk wat mensen er van overtuigd waren dat ik hem zou krijgen. Jury's maken over het algemeen onnavolgbare beslissingen, maar dit was een aangename uitzondering."
Hoe belangrijk is zo'n prijs? Heb je nu meer bezoekercijfers of nieuwe opdrachten kunnen binnen halen, succes bij de vrouwen, uitgeverijen die staan aan te schuiven om een stripje van je te kunnen uitgeven?
"De bekendmaking van de nominaties heeft voor een grotere piek in de statistieken van mijn site gezorgd dan de uiteindelijke prijsuitreiking. Het effect beperkt zich tot nu toe ook tot internet; aandacht op weblogs en dergelijke. Traditionele media en uitgevers hebben geen boodschap aan Clickies. Het zal nog wel even duren voordat stichting Clickburg en daarmee de Clickie genoeg prestige en bekendheid hebben om daar verandering in te brengen. Desondanks ben ik er erg blij mee. Ik heb uiteindelijk meer dan 8 maanden aan dit project gewerkt en de laatste loodjes begonnen erg zwaar te wegen. De nominatie en de daaropvolgende positieve reacties gaven me genoeg energie om het geheel goed af te ronden."
De Clickie was een zelf in elkaar te steken bekertje; heb je hem ondertussen Ikea-gewijs in elkaar gestoken?
"Nee, ik vind dat bouwpakket met die strik eromheen wel iets hebben."
Hoe ben je in hemelsnaam ooit op het idee gekomen om zo'n strip als 'Werk in uitvoering' te starten?
"Ik had al heel lang de ambitie om lange verhalen te schrijven, maar ik wist niet hoe ik dat precies moest aanpakken, dus heb ik een tijd lang alleen maar strookjes en gag-pagina's zitten maken. Uiteindelijk heb ik besloten om gewoon maar in het diepe te springen door geheel improviserend aan een lang verhaal te beginnen en te kijken waar de problemen op zouden duiken. In dat opzicht is het een geslaagd project, want ik heb nu een heel helder beeld van hoe ik het de volgende keer anders aan moet pakken."
Wat zou jij dan anders aanpakken?
"Ik ga een aantal dingen vooraf duidelijker bepalen en begrenzen. Bijvoorbeeld het aantal pagina's dat een verhaal moet gaat duren, daar heb ik heel erg mee lopen spelen en dat zie je achteraf terug in veranderingen in verteltempo. Dat moet dus van te voren vast staan want je houdt daar ongemerkt rekening mee. Ook wil ik de volgende keer duidelijker een hoofdverhaal en hoofdpersoon hebben. Dat heen-en-weer gezap tussen personages en verhaallijnen werkt erg lekker, daar niet van, maar daar heb je meer ruimte voor nodig dan 90 pagina's, anders gaat het ten koste van het uitdiepen van de karakters en dat is zonde. Ik wil uiteindelijk een goede balans tussen improvisatie en structuur vinden, dus ik ga bij het volgende verhaal met een vooraf uitgewerkt plot werken om te kijken hoe dat uitpakt en daarna ga ik waarschijnlijk een soort tussenvorm bedenken."
De website waarop je je strips plaatst, is heel sober; is dat opdat je strip alle aandacht naar zich zou toetrekken?
"Nee, dat is gewoon luiheid. Nu moet ik zeggen dat ik de sobere vormgeving wel erg overzichtelijk en grafisch verantwoord vind, maar de navigatie van mijn site laat natuurlijk wel wat te wensen over. Daar ga ik binnenkort eens wat aan doen. Een biotje zou ook geen kwaad kunnen, maar dat zijn klusjes waar ik mijzelf lastig toe kan zetten."
In 'Werk in uitvoering' laat je één van je personages zijn duidelijke mening over webcomics spuien: "Stuk voor stuk gemaakt door amateurs die gespeend zijn van ieder talent. Die zullen de strip als kunstvorm geen meter verder helpen" (later laat je het personage dan ook een iets genuanceerdere mening geven). Hoe sta jij tegenover het fenomeen webcomic?
"Ik heb nogal ambivalente gevoelens en denkbeelden over heel wat zaken, waaronder webcomics. Het aangename van het schrijven van een verhaal is dat je die tegenstellingen binnen jezelf kan uitsplitsen en verdelen over verschillende personages en het hun dan onderling uit kan laten vechten. Heel therapeutisch, in die zin dat het je een beeld geeft van het roemoer dat zich in je hoofd afspeelt. Wat mijn mening over webcomics betreft; ik vind ook wel dat daar erg veel amateuristisch werk tussen zit, maar dat is de prijs die je betaalt voor het ontbreken van redactionele inmenging. En het heeft ook wel zijn charme. Ik zie liever oprecht, aan outsider-art grenzend amateurwerk dan het zielloze formulewerk dat je in sommige mainstreamstrips tegenkomt. Ik weet ook niet of een strip als 'Werk in uitvoering' ergens anders had kunnen ontstaan. Ik wist toen ik eraan begon totaal niet welke vorm het zou aannemen en de kans dat ik op m'n bek zou gaan was best aanwezig en op het internet kun je dat risico veel makkelijker nemen dan in traditionele media."
Je laat je personages niet alleen meningen spuien over webcomics maar over alles en nog wat; waar haal je die wijsheid van al die grote theorieën vandaan?
"Ik heb een redelijk brede interessesfeer en heb over veel dingen wel een mening, maar of dat wijsheid is weet ik niet. Ik kan mijn eigen mening erg goed relativeren. Dat maakt het in het dagelijks leven wel eens moeilijk om heel stellig een standpunt in te nemen, maar gelukkig hebben mijn personages daar minder moeite mee. Sommige mensen ergeren zich aan dat oeverloze geklets in mijn strips, dus ik zal me ook eens een keer aan een tekstloze strip wagen om te kijken wat daar uit komt, maar je zal altijd zien dat alsnog een pretentieus, hoogdravend geval wordt."
Grappig is die webcomic in de webcomic; daarin heb je het op een gegeven moment over 'Product Placement'. Geweldig idee eigenlijk; welke bedrijven ben jij al afgegaan om hun product in je strip te krijgen (oh ja, en is reclame maken voor 'Bloeddorst' niet ook een beetje product placement)?
"Die monoloog die Van Breedbergen, de bebrilde olifant, op een gegeven moment afsteekt over de negatieve effecten van reclame, dat is weldegelijk de mening van de schrijver. Ik vind reclame, op z'n zachts gezegd, een dubieuze vorm van communicatie en zal me er dan ook niet snel aan wagen. Die bloedorst-poster is, achteraf gezien, een leuk stukje zelfrelativering, maar het was natuurlijk gewoon schaamteloze zelfpromotie aangezien een strip van mij is opgenomen in die bundel en hij, toen ik die pagina tekende, op het punt stond te verschijnen."
Je strip wordt bevolkt door vele personages; we weten het - een beetje een clichévraag - maar waarom heb je gekozen voor (meestal) dieren als personages? En een bijkomend vraagje is dan weer wanneer je het nodig vond om dieren te gebruiken als personage en wanneer mensen?
"Vooral het begin van dat verhaal was pure improvisatie dus ik kan niet zeggen dat ik daar heldere vooropgezette bedoelingen mee had. Ik ging heel erg op m'n intuïtie af. Dierfiguren zijn wel makkelijk om mee te improviseren heb ik gemerkt en ze laten zich ook lekker tekenen. Het is erg lastig om nieuwe personages vanaf de eerste tekening visueel consistent te houden en met dieren gaat dat makkelijker dan met mensenfiguren."
Bijzonder grappig is de steeds boers zijnde krantenwinkeleigenaar (croco); is die gebaseerd op eigen ervaringen?
"Ik weet niet waar die vandaan kwam; die hele setting van die krokodil in die winkel kwam in een keer bij me op, kant en klaar. Ik vind het zelf een heel aandoenlijk personage, hoewel het natuurlijk gewoon een nare man is. Maar het is heerlijk om te schrijven."
Op welk deel van het verhaal ben je nu het meest trots?
"Ik zit nu nog in de fase dat ik vooral de fouten zie. Het duurt nog even voordat ik er genoeg afstand van kan nemen en er wat objectiever naar kan kijken. Ik ben wel al trots op het feit dat ik het gedaan heb. Veel striptekenaars lopen rond met de gedachte een keer een lang verhaal te maken, maar doen dat uiteindelijk niet omdat ze er geen tijd voor hebben of omdat niemand het wil voorpubliceren of wat dan ook. Dit verhaal rammelt misschien een beetje, maar ik heb het wel gedaan."
Uitgeverij Beedee zal volgend jaar 'Werk in uitvoering' in albumvorm uitgeven; was dat al beslist voor je de prijs kreeg?
"We zijn pas toen het verhaal klaar was om de tafel gaan zitten, maar BeeDee had al veel eerder interesse getoond. De Clickie heeft daar wat dat betreft niets meer aan bij gedragen geloof ik."
De strip 'Werk in uitvoering' is nu afgelopen; wanneer begin je aan de volgende? Niet dat we je willen opjagen, hoor!
"Ik doe 20 oktober weer mee met de 24 hour comic day en ga dan met een groep collega's in stripwinkel Lambiek in Amsterdam zitten waarbij iedereen probeert om binnen een etmaal een strip van 24 pagina's te maken. Dus dan. Ik weet nog niet waneer en of die op m'n site verschijnt; dat hangt ervan af wat er die dag uit komt. Verder ben ik de komende tijd vooral bezig met het drukklaar maken van 'Werk in uitvoering', het voorbereiden van een mogelijke expositie in Rotterdam en nog wat andere projecten. Ik denk dat ik pas begin 2008 weer met iets nieuws ga komen."
Lees 'Werk in uitvoering' van Martijn van Santen hier!Gepubliceerd op 14 Oktober 07 - 17:25
